گروه فرهنگی «سراج24»: با کمی تأمل در معنای آیه 13 سوره صف (و اخرى تحبونها نصر من الله و فتح قریب و بشر المؤمنین) می توان دریافت که یک مسلمان نباید امید خود را هیچ وقت از دست ندهد و بر همین مبنی شاید فردی برای رسیدن به هدفش تلاش کند ولی موفق نشود و دچار شکست ظاهری شود ولی همین امر یکی از تفاوت های فرد معتقد به اسلام ناب و فرد مسلمان عادی در اهمیت دادن به این موضوع است.
فروغ نیلچی زاده، پژوهشگر دینی بر وجود امید بین یاران و اصحاب امام حسین (ع) در قیام عاشورا گفت و بر آرمان های ایشان به عنوان یک وظیفه دینی تأکید کرد که در ادامه مشروح این گفتگو را می خوانید.
*فلسفه قیام امام حسین (ع) چیست و چه فرآیندی طی می شود تا حضرت سیدالشهداء (ع) تا آخرین لحظه در مسیر الهی ثابت قدم باشند؟
برای خیلی از افراد سوال وجود دارد که فلسفه قیام امام حسین (ع) چه بوده و در این راستا برخی فکر می کنند که ایشان قصد تشکیل حکومت و خلافت داشته اند و برخی هم فکر می کنند صرفا برای شهادت بوده است اما باید توجه کرد که در قرآن کریم ذکر شده فرق مسلمان واقعی با دیگر مسلمانان در اعتقاد به حرکت در مسیر الهی است و این مهم در قیام حضرت سید الشهدا (ع) به صورت پررنگ دیده می شود.
*در میان یاران امام حسین (ع) چه نوع امیدی وجود داشت که در مقابل هجمه و فشار ظاهری دشمن کوتاه نیامدند؟
برای رسیدن به هدف باید در مسیر قرار گرفت و همواره امید به رسیدن به قرب الهی در دل انسان وجود داشته باشد. به عنوان مثال در سوره توبه مفهومی بیان شده که خداوند به مسلمانان تعلیم می دهد که وقتی منافقان و مشرکان روزهای بد را آرزو می کنند و می گویند که انشالله مسلمانان شکست بخورند (نظیر دوران انقلاب اسلامی کشورمان در مواجه با دشمنان) هیچ وقت نباید نا امید شد و اعتقاد حرکت در راه حق باید همواره در فرد مسلمان موجب بزند.
بنابر آیات قرآن کریم و روایات نقل شده از سوی ائمه اطهار (علیهم السلام) شاید فردی برای رسیدن به هدفش تلاش کند ولی موفق نشود که این یعنی شکست ظاهری؛ زیرا در بعد معنوی پیروز شده و نهایتا به شهادت و پاداش اخروی دست می یابد که یکی از تفاوت های فرد معتقد به اسلام ناب و فرد مسلمان عادی در اهمیت دادن به این موضوع است. به همین جهت در سوره توبه اشاره شده در ازای هر یک گرسنگی که میکشند، رنجی که میبرند برای مسلمانان عمل صالح نوشته می شود و اگر شهادت نصیبشان شود به حد کمال مطلوب رسیده اند و اگر پیروزی شوند که به هدفشان دست یافته اند.
در آیه 13سوره صف نیز تاکید شده (و اخرى تحبونها نصر من الله و فتح قریب و بشر المؤمنین) که معنی آن یعنی" (اگـر چـنـین کنید) خداى تعالى گناهانتان را مى آمرزد و به جناتى داخلتان مى کند که از زیـر درخـتـانـش نـهـرهـا روان است و مساکنى طیب در باغهایى عدن و جاودانه دارد و این خود رسـتـگـارى عـظـیم و سود دیگر این تجارت که مورد علاقه شما هم هست نصرتى از خدا و فتحى نزدیک است و تو اى پیامبر مؤمنین را بشارت ده" لذا با تامل در این آیه می توان دریافت که یک مسلمان نباید امید خود را هیچ وقت از دست ندهد زیرا "فتح قریب و بشر المؤمنین" وجود دارد.
* حرکت امام حسین(ع) چه سمت و سویی داشت که عزتمندانه و شرافتمدار بود؟
حضرت امیرالمؤمنین (ع) بعد از 25 سال خانه نشینی، کشته شدن عثمان و بخاطر روی آوردن مردم به ایشان جهت زمامداری امور اقدام کردند.
ایشان در خطبه شقشقیه تاکید داشتند که" سوگند به خدایى که دانه را شکافت و جان را آفرید، اگر حضور فراوان بیعت کنندگان نبود، و یاران حجّت را بر من تمام نمىکردند، و اگر خداوند از علماء عهد و پیمان نگرفته بود که برابر شکم بارگى ستمگران، و گرسنگى مظلومان، سکوت نکنند، مهار شتر خلافت را بر کوهان آن انداخته، رهایش مىساختم، و آخر خلافت را به کاسه اوّل آن سیراب مىکردم، آنگاه مىدیدید که دنیاى شما نزد من از آب بینى بزغالهاى بى ارزشتر است ."
امام حسین (ع) هم در دورانی که مردم در گمراهی بودند همین سیاست پدرشان را پی گرفتند تا زمانی که مردم از ایشان درخواست کردند که زمام امور را در دست بگیرند یعنی ایشان به هیچ عنوان زیر بار ذلت نرفتند.
باید تأکید کرد که ایشان به دلیل بیعت نکردن با طاغوت از مدینه خارج شدند و بعد از آن نیز 5 ماه در مکه بودند ولی اقدام به قیام نکردند تا زمانی که راه را بر ایشان درسرزمین کربلا بستتند و دشمنان 2 راه بیعت یا کشته شدن را پیش روی حضرت سید الشهدا (ع) قرار دادند.
*آزادگی در مفاهیم دینی از چه زاویه ای مورد توجه قرار گرفته است و آیا آزادگی در میان کاروان حضرت اباعبدالله (ع) هم بروز و ظهور متفاوتی داشت؟
در کتاب کافی روایتی از امام صادق (ع) نقل شده که «إنَّ الحُرَّ حُرٌّ على جمیعِ أحْوالِهِ : إنْ نابَتْهُ نائبَةٌ صَبرَ لَها ، و إنْ تَداکَّتْ علَیهِ المَصائبُ لَم تَکْسِرْهُ و إنْ اُسِرَ و قُهِرَ و اسْتُبْدِلَ بالیُسرِ عُسرا، کما کانَ یُوسُفُ الصِّدِّیقُ الأمینُ صلواتُ اللّه ِ علَیهِ : لَم یَضْرُرْ حُرِّیَّتَهُ أنِ اسْتُعِبدَ و قُهِرَ و اُسِرَ» به معنی اینکه" آزاده در همه حال آزاده است . اگر بلا و سختى به او رسد شکیبایى ورزد و اگر مصیبتها بر سرش فرو ریزند او را نشکنند هرچند به اسیرى افتد و مقهور شود و آسایش را از دست نهاده به سختى و تنگدستى افتد . چنان که یوسف صدیق امین، صلوات اللّه علیه ، به بندگى گرفته شد و مقهور و اسیر گشت اما این همه به آزادگى او آسیب نرساند".
بنابراین با کمی تامل می توان فهمید که نباید هیچ گاه در مقابل قدرت ها آزادگی را از دست بدهیم و بر اساس این روایت چیزی نمی تواند انسانی را که از درون نزدیک به خواند متعال است را اسیر کند.
بر این اساس همین رفتار را در حرکات حضرت زینب (س) می توان دید بطوری که ایشان وقتی در بارگاه طاغوتیان وارد شدند گرچه شدیدترین و سخت ترین فشارها را تحمل کرده بودند ولی با آزادگی و عزت خود دشمن را متحیر کردند و در حقیقت این صفت در تمام موضع گیری هایشان رعایت میشد.
*آرمانگرایی و آرمانخواهی امام حسین(ع) در واقعه عاشورا برای رسیدن به چه هدفی بود؟
آرمان های امام حسین (ع) حق جویانه بود زیرا ایشان وظیفه دینی خود می دانستند که اجازه ندهند دین اسلام بیشتر از این دست خوش تحریف شود و مردم بدادند خلافتی که به اسم رسول خدا (ص) تشکیل شده و کاملا در تضاد با اسلام ناب محمدی (ص) است از این رو حضرت سید الشهدا (ع) شاخص های خلافت حقیقی و خط دینی اسلام ناب را برای مردم نشان دادند.
بنابراین آرمانخواهی و حق جویی شیعیان نیز باید بدانندکه مختصات و ابعاد آرمانهای آنها بر مبنای اسلام ناب محمدی(ص) است و نباید بر سر ارزش های خود در مقابل طاغوت و گمراهان کوتاه بیایند که انقلاب اسلامی کشورمان نمونه ای بارز از تحقق آرمان امام حسین (ع) است.
